Gesneuvelden van het verzet in Nederlands Limburg
Menu text, no JavaScript Log in  Deze pagina in het NederlandsDiese Seite auf DeutschThis page in English - ssssCette page en FrançaisEsta página em Portuguêsnaar boventerug
 

Gesneuvelden van het verzet in Nederlands Limburg

vorigebackvolgende

Knokploegen (K.P.)

Knokploegen (K.P.) – 37 pers.   ⇒Alle Limburgse gesneuvelden
Ahout,
Ger
∗ 1919-12-18
Deurne
† 1945-02-17
Bergen (L)
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel. - NL soldaat - L.O. - K.P. - De buitenrand van Limburg - Gerardus Wilhelmus Johannes Petrus Ahout was lid van de LO-KP in Deurne, en maakte als zodanig na de bevrijding van het zuiden deel uit van de op 21 september 1944 opgerichte Stoottroepen. „Op 17/18 febr. 1945 als gids van Am. patrouille achtershy;gebleven bij gewonde vriend en vermist. Op 1 april 1945 ernstig verminkt gevonden.“ (Het grote gebod, p. 327)
Berckel, van
Karel C.
∗ 1892-08-19
Delft
† 1944-09-05
Kamp Vught
Heerlen - L.O. - K.P. - pers - Chirurg en chef de clinique aan het St.Jozef-ziekenhuis in de Putgraaf. Maakte het mede mogelijk, dat hier een belangrijk verzetscentrum ontstond, het begin van de LO van het district Heerlen, van waar ook de verbinding met Valkenburg werd gelegd. Zoals bijna alle mensen van de Limburgse L.O. was hij een vroom Christen. Werkte bovendien mee aan het Heerlens verzetsblad „Het Vrije Volk“, niet te verwarren met het grotere blad met dezelfde naam.
Berkhout,
Jacob H.
∗ 1904-08-12
Culemborg
† 1945-05-31
Malchow
Heythuysen - L.O. - K.P. - De elektrotechnicus Berkhout had een joodse mevrouw Prijs en haar twee kinderen in zijn huis opgenomen. Iemand, die daarvan wist, heeft dat verraden om een gearresteerde vriendin vrij te krijgen. Berkhout en zijn drie gasten werden gearresteerd op 10 juni 1944. De moeder kwam in een Duits kamp om het leven, haar twee kinderen overleefden de oorlog. Berkhout kwam via Vught in Neuengamme terecht. In februari 1945 werd hij met andere gevangenen in Danzig op een boot gezet waarna nooit meer iets van hem is vernomen. Vermoedelijk werd het schip ergens voor de kust op de Oostzee tot zinken gebracht. (Cammaert V, p. 435)
muur: links, regel 22-05
Bleijs (Bleys),
Ludovicus (Ludo) Adrianus
Lodewijk
∗ 1906-10-17
Tilburg
† 1945-08-15
Gorinchem
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel. - Roermond - L.O. - K.P. - De achternaam van Ludo Bleijs wordt ook wel gespeld Bleys, als voornaam wordt soms ook Louis aangegeven. Zijn verzetsnaam was Lodewijk. Hij was tijdens de oorlog kloosterling in het redemptoristenklooster te Roermond en als kapelaan verbonden aan de daarnaast liggende parochiekerk Kapel in ’t Zand, samen met zijn confrater Gerard van den Heuvel. Hij was een van de oprichters van de L.O. in de regio Roermond. Cammaert schrijft in hoofdstuk VIb op p. 611: „Pater Bleijs en secretaris Moonen namen het initiatief tot de oprichting van de duikorganisatie in Midden-Limburg.“ Hij was de uitvinder van het Limburgse onderduikerssymbool „O.L. Vrouw van de goede duik“. Hij werd te bekend bij de SiPo en moest onderduiken, maar dat wilde hij niet. Daarom werd hij door de KP Helden ontvoerd en naar Engeland gestuurd, om in augustus 1944 bij de regering in ballingschap verslag over het verzet in Limburg uit te brengen. Daar gaf hij hoog op van de LO, maar de voornamelijk socialdemokratische RVV en ook de ondergrondse pers waren volgens hem te links. Werd in Londen aalmoezenier bij de militaire staf van Prins Bernhard in de rang van majoor. Bij Wikipedia (zie link) lezen we het volgende:
„Na de oorlog trok hij met collega verzetsstrijder Frits Slomp (Frits de Zwerver) het land door om over de achtergronden van het verzet te vertellen. In 1945 zat hij in een jeep die bestuurd werd door Paul Dijckhoff op weg naar een spreekbeurt. Op de Arkelsedijk buiten Gorinchem kreeg de auto een klapband en stortte de dijk af. Bleys kreeg het voertuig op zijn lichaam, raakte zwaargewond en overleed diezelfde dag in het ziekenhuis. Uit onderzoek aan de auto bleek er een voorwiel was losgelopen en de boutgaten waren ingescheurd. Of dit slijtage of opzet was kon niet vastgesteld worden. Het verhaal ging dat de jeep in onderhoud was bij een garage in Utrecht waar een aantal voorwaardelijk vrijgelaten NSB-ers werkten die vertelden dat zij heel simpel een auto-ongeluk konden arrangeren. Of er daadwerkelijk sabotage is gepleegd is nooit opgehelderd.“
Daarom staat zijn naam niet op de muur van de kapel van het Provinciaal Verzetsmonument aan de Cauberg in Valkenburg, maar toch staat vast, dat hij zijn leven heeft gelaten bij zijn werk voor her verzet.
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.04-03
Coenen,
Sjeng
∗ 1915-01-10
Simpelveld
† 1944-09-05
Valkenburg
Simpelveld - L.O. - K.P. - onderduiker - carillon - Typograaf, voormalig rayonleider Simpelveld. Cammaert: »Na het verraad van Wittem sloten J.H. Coenen uit Simpelveld en W.J. Francotte uit Vaals, die tot de zomer van 1944 in Amsterdam voor het illegale blad Je Maintiendrai had gewerkt, zich bij de K.P. aan. Zij namen deel aan de overval op het Huis van Bewaring van Maastricht.« Bij deze overval op 2 september werden 80 politieke gevangenen bevrijd. Zij doken onder in de duikherberg in Geulhem. Beiden werden kort daarop (5 september 1944, Dolle Dinsdag) bij een verzetsactie gearresteerd door de Duitsers. Op bevel van majoor Bernhardt werden zij op de Cauberg doodgeschoten. Op die plek bevindt zich een gedenksteen en het Limburgs Verzetsmonument.
Meer in het verhaal Verzet in Valkenburg
Sjeng Coenen op de lijst van personen die tijdens de bezetting belangrijk waren voor Valkenburg.
muur: rechts, regel 16-03
Dobbe,
Theo
Hans
∗ 1901-03-19
Amsterdam
† 1944-09-05
Dieren, gem. Rheden
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel. - Nijmegen - vroeg verzet - K.P. - pers - De buitenrand van Limburg - Theo Dobbe was in zijn „burgerlijke“ beroep hoofdvertegenwoordiger en actief in het hele land. Hij werd in Zuid-Nederland de organisator voor de LKP, de koepelorganisatie van de knokploegen. Hij opereerde in 1943 en 1944 vanuit Arnhem en Nijmegen en zette vanaf begin 1944 vanuit Nijmegen de Knokploegen in Zuid-Nederland op, waaronder ook de KP-Nijmegen. In 1943 werd hij hoofd van de zogenaamde „opruimingsdienst“.
Zijn lichaam werd pas op 21 juni 1945 in Dieren gevonden. Hij behoorde niet tot de in Limburg woonachtige gesneuvelden en staat dan ook niet op een muur van het Provinciaal Vetzetsmonument. Maar zowel J.W. Hofwijk in "Het Grote Gebod" als Fred Cammaert noemen hem in hun hoofdstukken over de knokploegen in Limburg.
Bij Koninklijk Besluit van 11 september 1951, No. 21, in het register van Ridders der 4e klasse der Militaire Willems-Orde ingeschreven wegens:

… het zich in de strijd onderscheiden hebben door uitstekende daden van moed, beleid en trouw door in het tijdvak van mei 1940 tot zijn heldhaftige dood in september 1944 de vijandelijke bezetter met grote voortvarendheid en vindingrijkheid en op elk terrein van het ondergronds verzet hardnekkig te bestrijden, welke daden in belangrijke mate rechtstreeks de Geallieerde Oorlogvoering ten dienste hebben gestrekt. In het bijzonder door, veelal met onmiddellijk levensgevaar.

  1. Al kort na de capitulatie van Nederland in mei 1940 met vijf anderen, wapens en munitie in Naarden heeft weten te bemachtigen.
  2. Op 14 mei 1941 te Amsterdam een vijandelijke opslagplaats van telexapparaten & seintoestellen tot springen te brengen, waarbij een aantal vijandelijke officieren om het leven zou zijn gekomen.
  3. Na zijn arrestatie op 24 november 1941 te Amsterdam en zijn overbrenging naar de Willem II kazerne te Utrecht daaruit op zeer gedurfde wijze weten te ontsnappen en niettegenstaande hij in december bij verstek ter dood werd veroordeeld, onvervaard het verzet voort te zetten;
  4. In augustus en september 1942 op de Veluwe heidevelden of met plaggen beladen voertuigen in brand te steken, teneinde de vijand te beletten zijn vliegvelden te camoufleren;
  5. Nadat door hem medio 1943 te Nijmegen een Knokploeg (KP) was opgericht, met andere illegale groepen op allerlei wijzen vijandelijke transporten hardnekkig te saboteren, daarbij van juni 1944 af ten gunste van de Geallieerde Oorlogvoering de berichtgeving door postduiven van de Mookerheide uit te verzorgen; alsmede geallieerde piloten over de grens te helpen ontsnappen.
  6. Door ten slotte kort vóór zijn terechtstelling bij een poging zich te bevrijden aan een zijner bewakers diens vuurwapen te ontrukken, waarop onmiddellijk het escorte het vuur op hem opende en hij dodelijk werd getroffen.

Bron: De Militaire Willems-Orde Sijthoff Pers ISBN 90-70682-01-X

Andere bronnen:


Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.04-10
Evers,
Johannes Hendrikus
Jan
∗ 1917-05-03
Oosterhout (Valburg)
† 1944-07-21
Leusderheide
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel. - Nijmegen - vroeg verzet - K.P. - pers - De buitenrand van Limburg - Garagehouder Jan Evers, getrouwd en vader van een kind, zij woonden in Nijmegen.
In 1941 began hij met het typen en verspreiden van illegale kranten, onder andere Vrij Nederland. [1.1]
Op de website van kamp Vught (Duits: Konzentrationslager Herzogenbusch) staat in zijn levensbeschrijving bovendien [1.1]:

Johannes wordt in de loop van 1941 gevangen genomen door de SD in Arnhem en zit daarna vier maanden in Scheveningen gevangen. Kort na zijn vrijlating wordt Johannes verdacht van het vervoeren van munitie en wordt hij 18 dagen vastgehouden in het Huis van Bewaring in Arnhem. Op 29 april 1944 wordt Johannes voor de laatste maal gearresteerd waarna hij naar Kamp Vught wordt overgebracht, hij is waarschijnlijk verraden. Op 21 juli 1944 wordt Johannes door de Duitsers bij Kamp Vught gefusilleerd.

Hij hielp de Nijmeegse knokploeg om verzetsstrijders uit de gevangenis te bevrijden. Hij vervoerde ook wapens en hielp Joden. Contactpersoon voor de LO-Breda. [4]
Op 29 april 1944 werd hij thuis gearresteerd [6] in verband met het vervoer van joden, vermoedelijk als gevolg van verraad. Gefusilleerd op 21 juli 1944 in kamp Vught, [1] waarschijnlijk ook als vergelding voor de aanslag op Duitse soldaten in Nijmegen. [2]
Staat op de Erelijst 1940-1945 [3]

  1. Kamp Vught
    1. Evers, Johannes Hendrikus (Nederlands)
    2. Homepage Nederlands
  2. Elf gevangen verzetsmensen uit Nijmegen vermoord
  3. Erelijst 1940-1945
  4. Drs L.E.M.A. van Hommerich, Het Grote Gebod, dl.1.1, De LO, Kampen 1951, p. 331
  5. https://oorlogsgravenstichting.nl/persoon/41583/johannes-hendrikus-evers
  6. https://www.oorlogsdodennijmegen.nl/persoon/evers/54cc771b-1682-423d-9f2b-cbd8c0d4eef9
  7. Digital Monument

  8. Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.
Francotte,
Joep
∗ 1920-12-29
Vaals
† 1944-09-05
Valkenburg
Vaals - L.O. - K.P. - pers - onderduiker - carillon - Dakdekker uit Vaals. Zijn familiewebsite: „Weigerde om in Duitsland te gaan werken en werd daarvoor tot maandenlange dwangarbeid in een kamp veroordeeld.“ Cammaert: „Na het verraad van Wittem sloten J.H. Coenen uit Simpelveld en W.J. Francotte uit Vaals, die tot de zomer van 1944 in Amsterdam voor het illegale blad Je Maintiendrai had gewerkt, zich bij de K.P. aan. Zij namen deel aan de overval op het Huis van Bewaring van Maastricht.“ Bij deze overval op 2 september werden 80 politieke gevangenen bevrijd. Zij doken onder in de duikherberg in Geulhem »waar ook regelmatig verdachte personen en lastige onderduikers vastgehouden en verhoord werden. Doorgaans nam de fors gebouwde Francotte de bewaking van de “gevangenen” voor zijn rekening.« Beiden werden kort daarop gearresteerd (5 september 1944, Dolle Dinsdag) bij een actie in de K.P.-centrale in Ulestraten op de boerderij van C.J.H. Janssen. Op bevel van majoor Bernhardt werden zij op de Cauberg doodgeschoten. Op die plek bevindt zich een gedenksteen en het Limburgs Verzetsmonument.
Meer in het verhaal Verzet in Valkenburg
Joep Francotte op de lijst van personen die tijdens de bezetting belangrijk waren voor Valkenburg.
muur: rechts, regel 25-05
Frencken /Frenken,
Jacobus Petrus Hubertus
Jacques
∗ 1921-11-07
Urmond
† 1944-06-15
Bloemendaal
Maasniel - K.P. - A. Reulen en J.P.H. Frencken hadden al een aanzienlijke staat van dienst op verzetsgebied toen ze in december 1943 werden gevraagd deel te nemen aan de Knokploeg Roermond. Zij verplaatsten hun werkterrein in januari 1944 naar Noord-Holland. (Cammaert VII, p. 768)
Bericht van de Höhere SS und Polizeiführer ‘Nordwest’: „Het Polizeistandgericht heeft de volgende Nederlanders ter dood veroordeeld: Den fabrieksarbeider Albert Reulen uit Roermond en den lasser Jacobus Frenken uit Maasniel. De veroordeelden hadden als leden van een terroristengroep deelgenomen aan de gewapende overvallen op het gemeentehuis Haelen op 13 februari 1944, op het gemeentehuis in Venhuizen op 18 maart 1944 en op het gemeentehuis in Heiloo op 12 mei 1944. Daarbij werden levensmiddelenbonnen, geld, formulieren voor persoonsbewijzen en andere zaken in vrij groten getale gestolen. Bij de overval op het gemeentehuis in Venhuizen heeft een der daders den zich te weer stellenden politieagent neergeschoten. Daarmede hebben de veroordeelden zich schuldig gemaakt aan deelneming aan een geheime organisatie, aan voortgezette sabotage en aan het onbevoegd bezit van vuurwapens.“
muur: links, regel 28-02
Guelen,
Johan
∗ 1918-10-01
Gennep
† 1944-09-08
Kamp Vught
Gennep - K.P. - carillon - Johannes Hendrikus Guelen was machinist en arbeider in een papierfabriek. Hij behoorde tot sabotagegroep KP-Noord Limburg (KP Gennep en Oeffelt). Zie ook Jan Hendriks. Gearresteerd bij een vuurgevecht met de politie. Guelen en de broers Hendriks werden meegenomen naar het politiebureau van Berlicum. Dezelfde dag nog werden ze overgebracht naar het kamp Vught, waar hun de kogel wachtte. (Cammaert VIb, p. 720) In zijn redevoering zei Cammaert o.a.: „De wat minder bekende Johan Guelen uit Gennep maakte sinds de zomer van 1944 deel uit van de plaatselijke knokploeg. Het groepje stelde zich ten doel verraders en kletsmajoors het zwijgen op te leggen en hard op te treden tegen zwarthandelaren. Begin september 1944 raakte Guelen betrokken bij een plan om het distributiekantoor van Berlicum te overvallen. Nog voor het zo ver kwam, liep hij door onvoorzichtigheid van een collega tegen de lamp.“
muur: links, regel 10-03
Hekking,
Henri A.
Hens
∗ 1923-09-21
† 1945-04-16
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel. - Nijmegen - L.O. - K.P. - - De buitenrand van Limburg - Henny Hekking was lid van de Knokploeg Nijmegen, samen met onder meer zijn vrienden Jules Moormann, George Muskens en Eddy Meulenberg (Het is niet zeker, of dit dezelfde Eddy Meulenberg is
Weet u meer? Schrijf ons!). Ook was hij actief als koerier. Bij een treincontrole op 21 juni 1944 werd hij gearresteerd en naar Neuengamme getransporteerd [1]. Op 16 april 1945 van honger en uitputting omgekomen op de dag van zijn aankomst in KZ Sandbostel, een subkamp van Neuengamme tussen Bremen en Hamburg [2]. Begraven in Loenen [3]

  1. Drs L.E.M.A. van Hommerich, Het Grote Gebod, dl.1.1, De LO, Kampen 1951, p. 331
  2. 1. kz-gedenkstaette-neuengamme.de: Sandbostel
    2. Wikipedia nl Kamp Sandbostel
  3. Nationaal Ereveld Loenen graf E 470
  4. https://oorlogsgravenstichting.nl/persoon/61140/henri-alphonse-hekking
  5. Digital Monument

  6. Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.
Hendriks,
Hendrikus Fredericus
Hein /Harrie
∗ 1920-02-20
Gennep
† 1944-09-08
Vught
Gennep - K.P. - Lederbewerker. Hij en zijn broer Jan behoorden tot de sabotageploeg KP-Noord Limburg (KP Gennep en Oeffelt). De verzetsploeg ondernam onder meer actie tegen zwarthandelaars. De twee broers en Johan Guelen werden gearresteerd bij een vuurgevecht met de politie en meegenomen naar het politiebureau van Berlicum. Dezelfde dag nog werden ze overgebracht naar het kamp Vught, waar hun de kogel wachtte. (Cammaert VIb, p. 720) Uitgebreide informatie bij wo2slachtoffers.nl, zie link.
muur: links, regel 11-01
Hendriks,
Jan J.
∗ 1915-07-21
Gennep
† 1944-09-08
Vught
Gennep - K.P. - Typograaf. Hij behoorde tot de sabotageploeg KP-Noord Limburg (KP Gennep en Oeffelt). De verzetsploeg ondernam onder meer actie tegen zwarthandelaars. Gearresteerd bij een vuurgevecht met de politie. Jan Hendriks, zijn broer Hein /Harry en Johan Guelen werden meegenomen naar het politiebureau van Berlicum. Dezelfde dag nog werden ze overgebracht naar het kamp Vught, waar hun de kogel wachtte. (Cammaert VIb, p. 720) Uitgebreide informatie bij wo2slachtoffers.nl, zie link.
muur: links, regel 10-04
Henssen,
Frans J.
∗ 1918-12-11
Simpelveld
† 1944-08-08
Simpelveld
Simpelveld - K.P. - Frans Henssen was al vroeg wees. Was bankwerker, tijdens de inval van het Duitse leger diende hij bij een batterij luchtafweergeschut. Trouwde tijdens de oorlog met Anny Schmetz. Het paar kreeg in 1941 het zoontje Wen, die met zijn tweede doopnaam Franklin naar de Amerikaanse president werd genoemd. Saboteerde Duitse telefoonmasten, maakte valse sleutels voor het verzet. Werd in een Akense munitiefabriek tewerkgesteld en liet er een machine vastlopen. Werd (daarom?) in de loop van 1944 gezocht door de Duitsers en door twee patrouillerende Landwachters bij een poging, hem te arresteren, doodgeschoten. De daders werden na de oorlog tot hoge gevangenisstraffen veroordeeld. Bron:
muur: rechts, regel 17-02
Hoebers,
Peter
∗ 1920-07-09
Helden
† 1944-08-10
Helden
Helden - K.P. - Peter Johannes Jacobus Hoebers was hoefsmid.
„In de vroege ochtend van donderdag 10 augustus lichtte Nitsch, geassisteerd door vier leden van de Ordnungspolizei, Peter Hoebers en Peter Korsten in Helden-Panningen van hun bed. Korsten, vader van dertien kinderen, had evenwel niets met de K.P. te maken. De Korsten die Nitsch zocht was niet P. maar L. Korsten. Als eerste werd Hoebers uit zijn huis gehaald en na Nitsch’ commando laufen, schneller laufen voor zijn woning doodgeschoten. Hetzelfde lot trof P. Korsten. De lijken moesten op straat blijven liggen.“ (Cammaert hoofdstuk VI, p. 603)
Het Everlo-monument in Panningen (gemeente Helden) is opgericht ter nagedachtenis aan 94 medeburgers die tijdens de bezettingsjaren door oorlogshandelingen zijn omgekomen.
muur: links, regel 20-04
Janssen,
Cor
∗ 1918-02-22
Sevenum
† 1944-10-07
Beesel
Beesel - K.P. - In het voorjaar van 1944 was door B. Verstappen een K.P. Reuver opgericht. Leden waren bovendien J.H. Goossens, Cor Janssen, M.J. Pereira, een onderduiker uit Den Haag, A.M. Roelofs en B. Hegger. Een schuilbunker aan de Patersweg in Belfeld, die geruime tijd dienst had gedaan als doorgangslocatie voor krijgsgevangenen, werd als plaats van samenkomst gebruikt. (Cammaert VIb p. 588) Op 5 oktober arresteerde een commando o.l.v. W. Freimuth van de Geheime Feldpolizei Cor Janssen uit Sevenum, die als knecht op de boerderij van de familie Franssen werkte. Hij werd ingesloten in het gemeentehuis.(Cammaert VIb p. 587) Nitsch lichtte Ströbel in, die opdracht gaf Janssen en Gommans te liquideren. Diezelfde avond nog schoten Schut en Grootjans C. Janssen in de bossen tussen Reuver en Beesel dood.
bidprentje
Meer in het verhaal Verzet in Valkenburg
muur: links, regel 02-05
Knottenbelt,
Franciscus Hendrikus Gerhardus Maria
Frans
∗ 1921-08-04
Enschede
† 1944-07-09
Boven-Leeuwen
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel. - L.O. - K.P. - De buitenrand van Limburg - De assistent bedrijfsleider [2] Frans Knottenbelt is gesneuveld in de nacht van 8 op 9 juli 1944 in gevecht met landwachters [4] bij Leeuwen [1]. In een ingezonden stuk in het Veluwsch Dagblad meldden verzetskameraden dat Van Schaik en Knottenbelt om 1.15 uur voor het vaderland zijn gevallen. Hij behoorde tot de LO en de KP van het district Maas en Waal.
Op wo2slachtoffers.nl staat dit verhaal over deze twee vrienden [3]:

In de nacht van 8 op 9 juli 1944 begaven als politiemensen verklede verzetsmannen uit Wamel zich naar Boven-Leeuwen om een controleur van de voedselvoorziening te overvallen. Die werd ervan verdacht dat hij meel voor eigen gebruik achteroverdrukte. Onderweg kwam de groep verzetslieden echter een patrouille van de Landwacht tegen, die meteen het vuur opende. Van Schaik, die alleen met een dolk was gewapend en Frans Knottenbelt werden dodelijk getroffen.

  1. Boven-Leeuwen Open Street Map
  2. https://oorlogsgravenstichting.nl/persoon/80281/franciscus-wilhelmus-henricus-maria-knottenbelt
  3. https://www.wo2slachtoffers.nl/bio/61474/Schaik-van-Jan-Hendrik.htm
  4. Wikipedia NL: Nederlandse Landwacht
  5. Digital Monument

  6. Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.
Kuerten,
Antonius Johannes
Joop
∗ 1919-06-29
Nijmegen
† 1944-07-21
Vught
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel. - Nijmegen - K.P. - De buitenrand van Limburg - Antonius Johannes Kuerten was machine-bankwerker [4]. Gearresteerd op 21 februari 1945 in Hoorn door landwacht, bij voed­seltransport. [1]
Over Joop Kuerten lezen we op Oorlogsdoden Nijmegen 1940 - 1945 [2]

Hoewel Kuerten, zoon van Josephus Dominicus Kuerten en Wilhelmina Antonetta Kuerten-Bongers, als machinebankwerker in Eindhoven woonde en werkte, werd hij in zijn geboorteplaats Nijmegen lid van de Knokploeg-Nijmegen. Hij was actief in de weer voor het verzet in Nijmegen, Maas en Waal, Eindhoven, en in treinen waar hij onder meer van de bezetter aktetassen stal. Hij raakte betrokken bij het liquideren van S.D.-ers (Sicherheitsdienst of Sicherheitspolizei) en het bevrijden van verzetsmensen uit gevangenissen. Tijdens een treincontrole in juli 1944 werd hij gepakt en naar Kamp Vught overgebracht, waar hij op 21 juli zonder vorm van proces gefusilleerd werd, waarschijnlijk mede als represaille voor aanslagen op Duitse militairen in Nijmegen.

Zie ook Kamp Vught, door de Duitsers genoemd KZ Herzogenbusch [3]

  1. Het Grote Gebod Deel I, Hoofdstuk 2, De Landelijke Knokploegen
    Daarin: Limburg, door J.W. Hofwijk (Blz 588-598 ])
  2. Joop Kuerten op Oorlogsdoden Nijmegen 1940 - 1945
  3. Website kamp Vught: Nederlands Deutsch English Français
    Oorlogsgravenstichting.nl: kamp Vught
    Wikipedia: Nederlands Deutsch English Français Español
  4. https://oorlogsgravenstichting.nl/persoon/86124/antonius-johannes-kuerten
  5. Digital Monument

  6. Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.
Lemson,
Henk
∗ 1924-04-15
Maastricht
† 1945-04-07
Makkum
Maastricht - vroeg verzet - K.P. - Groep-Dresen - onderduiker - Hendrik Th. Lemson was schrijver bij de directe belastingen, behoorde tot de belastinggroep Maastricht (Een verzetsgroep van voornamelijk belastingambtenaren die het werk van de groep Dresen voortzette, nadat die was opgerold). Hij moest onderduiken en deed dat in Makkum (Friesland), waar hij zich bij de KP-Sneek, groep III aansloot, gearresteerd bij een grote razzia als gevolg van verraad door de Nederlandse SD-handlangers Jan Harm Brouwer en Matthijs Adolf Ridderhof. Gefusilleerd achter de toenmalige marechausseekazerne. Zijn naam staat met die van vijf andere gefusilleerde verzetsmensen op het verzetsmonument in Makkum. Vijf mensen van de KnokPloeg, die inmiddels was opgegaan in de Binnenlandse Strijdkrachten: Bob Dijkstra (BS),, Sjoerd Adema (BS), Koos Keller (BS), Henk Lemson (BS), Jan Emmens (BS), evenals de gastvrije veehouder Fetze Elgersma van de LO. Verder nog een van zijn onderduikers: Herman Falkena. Begraven te Makkum.
Monument in het belastingkantoor Maastricht
muur: links, regel 32-04
Linders,
Franciscus Gerardus Pierre
Frans
∗ 1918-05-03
Venlo
† 1944-09-12
Eindhoven
Geleen - K.P. - politie - Pierre was politieman in Geleen. Begin 1944 overgeplaatst naar Eindhoven, waar hij zich aansloot bij een verzetsgroep, die o.a. wapentransporten ten behoeve van de illegaliteit verzorgde, de Partizanen Actie Nederland. Zij illegalennaam was Frans. Op 12 september 1944 tijdens een sabotageactie op het station vanuit een hinderlaag doodgeschoten. Begraven in Venlo. Staat vermeld op het oorlogsmonument in Lindenheuvel (Gemeente Sittard-Geleen). Bron: Dodenboek Venlo
muur: links, regel 09-04
Merlijn,
Pieter L.
Leij
∗ 1920-12-31
Ede
† 1945-03-12
Amsterdam
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel. - Nijmegen - K.P. - De buitenrand van Limburg - Pieter was machine-bankwerker [6], lid van de KP in Nijmegen. Hij deed mee aan overvallen op distributiekantoren, pogingen om gevangen genomen verzetslieden te bevrijden enz. Na de bevrijding van Nijmegen verlegde hij zijn werkterrein naar het westen van het land [1]. Gearresteerd op 21 februari 1945 in Hoorn door landwachters [5], bij voedseltransport [1][2]. In de beschrijving van het monument ‘De Gevallen Hoornblazer’ [3] in Amsterdam staat het volgende: Het

is een eerbetoon aan de 30 politieke gevangenen die hier op 12 maart 1945 bij wijze van represaille door bezetter zijn gefusilleerd.
Op 10 maart 1945 viel de Sicherheitsdienst een pand aan de Amsterdamse Stadhouderskade binnen. Hier bevond zich de centrale post van de Groep 2000 [7], een illegale verzetsgroep opgericht door Jacoba van Tongeren. Alle leden van de groep hadden een codenummer dat was vastgelegd in een register. De ‘sleutel’ voor het register was in de tuin van het pand begraven. Om te voorkomen dat de bezetter de ‘sleutel’ zou vinden, drongen enkele verzetsleden op 11 maart 1945 het pand binnen. Daarbij ontstond een vuurgevecht, waarbij de SS Hauptscharführer Ernst Wehner (Kriminal Oberassistent van het Einsatzkommando Amsterdam) dodelijk werd getroffen.
Als vergelding werden de volgende dag 30 gevangenen uit het Huis van Bewaring overgebracht naar het Eerste Weteringplantsoen, tegenover het pand. Voor de ogen van honderden Amsterdammers die van de bezetter moesten toekijken, werden de gevangenen met drie salvo’s geëxecuteerd. De aan de Stadhouderskade wonende predikant dr. J. Koopman werd, kijkend vanuit zijn huis, eveneens dodelijk getroffen. De stoffelijke overschotten bleven nog lange tijd als waarschuwing liggen, voordat ze op een open vrachtwagen werden afgevoerd.

Op 31 december 2014 is zijn as uitgestrooid op de begraafplaats Mausoleum op de Paasberg in Ede. [4]

  1. https://www.oorlogsdodennijmegen.nl/persoon/merlijn/d8615d02-4921-4c3b-b858-549cebbdfe1b
  2. Het Grote Gebod, 1/2, De landelijke knokploegen, Kampen 1951, p. 590
  3. Monument De Gevallen Hoornblazer Amsterdam
  4. Mausoleum op de Paasberg, Ede
  5. Wikipedia NL: Nederlandse Landwacht
  6. https://oorlogsgravenstichting.nl/persoon/102159/pieter-lambertus-merlijn
  7. Wikipedia NL: Groep 2000
  8. Digital Monument

  9. Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.
Meulenberg,
Edmundus Johannes
Eddy
∗ 1919-01-26
Nijmegen
† 1945-07-04
Nijmegen
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel. - NL soldaat - vroeg verzet - L.O. - K.P. - De buitenrand van Limburg - Eddy Meulenberg was bij de capitulatie van het Nederlandse leger in mei 1940 dienstplichtig sergeant. Hij was lid van de Knokploeg Nijmegen, samen met onder meer zijn vrienden Jules Moormann, George Muskens en Hens Hekking. Omdat Eddy in 1943 (zie hieronder) weer in krijgsgevangenschap moest, bestond die knokploeg al daarvóór, zodat we hem tot het vroeg verzet rekenen.
In 1943 moesten de Nederlandse militairen terug in krijgsgevangenschap. Onder andere omdat de Duitsers werkkrachten nodig hadden voor de industrie, waar immers een groot deel van de mannen ontbrak. Veel Nederlandse militairen waren inmiddels in het verzet actief geworden. Sommigen doken onder, maar anderen vreesden represailles tegen hun familie en gaven gehoor aan die oproep. Ook Meulenberg diende hij zich op 10 juni in de Frieslandkazerne te Assen te melden.

Nog diezelfde dag vertrok hij in een transport van 520 man en arriveerde twee dagen later in Stammlager XI-a Altengrabow. [1] Op 12-6-1943 werd hij in Stalag XI-a Altengrabow geregistreerd als krijgsgevangene nummer 107104. In Altengrabow volgden meerdere weken waarin de onderofficieren op allerlei manieren onder druk werden gezet om toch vooral voor de Duitsers te gaan werken. Zo kregen ze erg weinig en buitengewoon slecht eten, moesten ze voortdurend exerceren of sport beoefenen, werden ze onder zeer slechte omstandigheden gehuisvest in tochtige, koude paardenstallen en werd hun elke vorm van post en pakketten geweigerd.
Conform de Conventie van Genève was het onderofficieren niet verplicht om te gaan werken. Het grootste deel van de Nederlandse onderofficieren heeft daarom het hun opgedragen werk stelselmatig geweigerd, ondanks alle pressie die op hen werd uitgeoefend. Ook Ed Meulenberg heeft het werk geweigerd.
Uiterlijk in december 1943 zijn de meeste Nederlandse onderofficieren uit het hoofdkamp van Stalag XI-a Altengrabow over­gebracht naar het 3,56 km zuidwestelijk gelegen strafkamp Stalag XI-a/z Groß Lübars. Dit strafkamp was opgezet als Lazarettkamp voor Russische krijgsgevangenen, nadat er in het hoofdkamp onder de Russen een TBC epidemie uitgebroken was. Deze Russen bivakkeerden onder erbarmelijke omstandigheden en kregen nauwelijks verzorging.
Hoewel de omstandigheden hier niet veel beter waren dan in het hoofdkamp, kregen de Nederlanders hier wel de mogelijkheid om post en pakketten te ontvangen. Met de inhoud van die pakketten kon de Duitse bewaking worden omgekocht, zodat er van alles georganiseerd kon worden, waaronder extra en betere voeding.
In Groß Lübars is één Nederlandse krijgsgevangen onderofficier overleden. Het sterftecijfer onder de Russen (ca 1054), Polen (359) en Italianen (235) lag aanzienlijk hoger.
Bij het naderen van de Amerikanen uit het westen en het Rode Leger uit het oosten, capituleerden de Duitsers op 1 mei 1945. Kort daarop werden de Nederlanders op open vrachtwagens naar een Amerikaans opvangkamp in Hildesheim vervoerd. De zieken werden per vliegtuig naar hospitalen in Frankrijk en België overgevlogen. De overigen gingen per trein naar Eindhoven, waar ze op 9 mei 1945 aankwamen.
Rang bij overlijden: 2e luitenant Algemene Dienst Militair Gezag
Bron: Eric van der Most. [2]

Ook hij kwam ziek terug in Nederland. Op 4 juli 1945 is hij aan die ziekte in Nijmegen overleden.
Begraven op Vredehof in Nijmegen. [3]

  1. Altengrabow Wikipedia NL
    Open Street Map
  2. Eric van der Most, Personalkarte III, Nederlandse krijgsgevangenen in Duitsland 1943-1945 en hun Arbeitskommandos, Gouda 2018, uitgave in eigen beheer (Google books).
    https://krijgsgevangen.nl/ Johan van Hoppe & Eric van der Most
  3. Begraafplaats Vredehof te Nijmegen, Erehof 37
  4. https://oorlogsgravenstichting.nl/persoon/102763/edmundus-johannes-meulenberg
  5. https://www.oorlogsdodennijmegen.nl/persoon/meulenberg/ba9f0769-5eda-428b-a3df-73fd3a8a3175
  6. Digital Monument

  7. Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.
Mooren,
Antonius Lodewijk Joseph
Toon
∗ 1923-03-19
Vierlingsbeek
† 1945-03-05
Mauthausen
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel. - L.O. - K.P. - onderduiker - De buitenrand van Limburg - LO-Vierlingsbeek. Tevens: KP. Gearr. 12-5-’44 in Venlo hij huiszoeking op duikadres.“ (Het grote gebod, p. 327) Een uitvoerig verhaal over Toon op oorlogsgravenstichting.nl, bron: Dorpsraad Vierlingsbeek: „Pap, wat zijn dat voor doden“. Boekje uit juni 2000. Zie link.
„Op 12 mei 1944 werd in de woning van de Venlose familie Dael de daar ondergedoken pilotenhelper A.L.J. Mooren uit Vierlingsbeek gearresteerd. Er werden enkele tevergeefse pogingen ondernomen, hem te bevrijden. Een week later werden de broers Leo en Jan Dael ook gearresteerd. Leo Dael kwam via Maastricht en Vught in Mauthausen terecht, waar hij op 1 maart 1945 overleed; zijn broer en A. Mooren bezweken in hetzelfde kamp op respectievelijk 9 en 5 maart 1945.“ (Cammaert VIb, p. 583)
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.03-04
Moormann,
Julius Ferdinand
Jules
∗ 1924-04-12
Nijmegen
† 1944-05-17
??
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel. - Nijmegen - K.P. - Student - De buitenrand van Limburg - Bij een mislukte liquidatiepoging op 14 april 1944 werd Julius Ferdinand Moormann gearresteerd en George Muskens sneuvelde. [1]
Oorlogsgravenstichting.nl schrijft [4]:

De student Moormann, zoon van de HBS-directeur Moormann, was lid van de Knokploeg-Nijmegen. Hij was betrokken bij drie aanslagen op het hoofd van de politieke politie te Nijmegen, Verstappen, die echter steeds mislukten. Op 10 april 1944 heeft hij samen met George Muskens getracht Duitse legerinsignes te bemachtigen. De poging mislukte. Muskens werd neergeschoten. Moormann werd gearresteerd. Zijn vader en moeder en zijn zus Riet werden ook opgepakt en in kamp Vught vastgezet. In Arnhem werd Jules op 15 mei 1944 ter dood veroordeeld, omdat hij in Nijmegen met George Muskens geprobeerd had "een Rijksduitse Polizeioberinspektor te beroven en te vermoorden", aldus Rauter in De Standaard van 19 mei 1944. Na martelingen werd hij op 17 mei 1944 gefusilleerd te Amsterdam, aldus schrijven van chef van het Polizeistandgericht te Arnhem-Velp [het verhaal dat hij op 15 mei in Utrecht in Fort De Bilt zou zijn terechtgesteld berust vermoedelijk dus op een misvatting]. Zijn vrienden Henri Hekking en Eddy Meulenberg waren ook bij het verzetswerk betrokken; Hekking kwam daarbij om het leven, Meulenberg stierf kort na de landelijke bevrijding. Moormanns ouders en zijn zus zijn na zijn executie vrijgelaten.

Julius staat op de Erelijst van Gevallenen 1940-1945 van de Staten-Generaal [2]
Zie ook de stukken over Julius in het Nationaal Archief [3]
Zijn begraafplaats is onbekend. [4]

  1. Het Grote Gebod, 1/2, De landelijke knokploegen, Kampen 1951, p. 591
  2. Erelijst 1940-1945
  3. https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/2.19.255.01/invnr/106045A/file/NL-HaNA_2.19.255.01_106045A_0004
  4. https://oorlogsgravenstichting.nl/persoon/106045/julius-ferdinand-moormann
  5. Digital Monument

  6. Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.
Muskens,
George
Arts
∗ 1923-07-02
Maastricht
† 1944-04-14
Arnhem
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel. - Nijmegen - K.P. - Student - De buitenrand van Limburg - Beeldhouwer in opleiding. Hij was lid van de knokploeg in Nijmegen. [1][3]
Bij een mislukte liquidatiepoging op 14-04-1944 sneuvelde Muskens en werd Moormann gearresteerd. Citaat oorlogsgravenstichting.nl [7]:

Gregorius Johannes Arnoldus Maria Muskens was de zoon van de Nijmeegse arts Dr. Arnold Lodewijk Marie Muskens (∗ Nijmegen 31 dec. 1878 – † 6 sept. 1964) en Geertruida Anna Elisabeth Maria van der Waarden. Eerder was vader Muskens getrouwd geweest met de Maastrichtse Emma Jeanne Regout, die echter in augustus 1918 in Heerlen was overleden. Gregorius was in opleiding voor beeldhouwer en was een zeer actief lid van de Knokploeg-Nijmegen. Hij zocht naar verraders binnen het verzet. Op 10 april 1944 raakte hij zwaar gewond bij een overval met de student Julius Moormann op Duitse militairen en een Duitse Polizeioberinspektor in de Nebo. Hij werd ervan beschuldigd de Oberinspektor te hebben willen beroven en te vermoorden. Deze slaagde erin Muskens neer te schieten. Vier dagen later overleed Muskens in de gevangenis te Arnhem. Muskens lag tot najaar 1969 begraven op de begraafplaats aan de Daalseweg (24-6-4), daarna op het Ereveld Vredehof [5]. De student Julius Moormann werd in mei 1944 door het Polizeistandgericht in Arnhem ter dood veroordeeld. Op 17 mei 1944 werd hij geëxecuteerd.

Zie ook de levensbeschrijving op WO2Slachtoffers.nl [4]
De groep olv Theo Dobbe die gespecialiseerd was in het liquideren van gevaarlijke nationaalsocialisten werd ook wel de opruimdienst genoemd. [2]
Muskens naam stond vermeld op de gedenksteen van de hockeyclub Union. Volgens oorlogsslachtofferszeeland.nl/ bestaat dit monument niet meer [6]. Hij staat op de Erelijst van Gevallenen 1940-1945 van de Staten-Generaal [8].

  1. Theo Dobbe en de Nijmeegse Knokploeg, in: Jaarboek Numaga 2008, p. 51-77
  2. Theo Dobbe
  3. Het Grote Gebod, 1/2, De landelijke knokploegen, Kampen 1951, p. 591
  4. https://www.wo2slachtoffers.nl/bio/52025/Muskens-Gregorius-Johannes-Arnoldus-Maria.htm
  5. Ereveld Vredehof in Nijmegen
  6. https://www.oorlogsslachtofferszeeland.nl/index.php/nl/?option=com_bmzviewer&view=bmzviewer&id=100&lang=&RecordID=4646
  7. https://oorlogsgravenstichting.nl/persoon/108036/gregorius-johannes-arnoldus-maria-muskens
  8. https://www.erelijst.nl/gregorius-johannes-arnoldus-maria--muskens
  9. Digital Monument

  10. Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.
Nieskens,
Hendrik Johan Marie
Harrie
∗ 1924-10-11
Kessel (L)
† 1944-12-30
Weert
Kessel - NL soldaat - K.P. - Harrie was lid van de B.S. (Binnenlandse Strijdkrachten) en dus, omdat hij tot dusver lid was van de KP, van de Stoottroepen. Die waren op 17-18 september opgericht als het strijdend onderdeel van de BS en werden ingezet aan het vastgelopen front langs de Maas als bewaking tegen Duitse infiltratie. Werd dodelijk getroffen door een granaat.
muur: links, regel 26-03
Reichert,
Franciscus P.
Vrijn
∗ 1873-08-29
Delft
† 1944-09-14
Nijmegen
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel. - Nijmegen - L.O. - K.P. - - pers - De buitenrand van Limburg - Handelaar van beroep en koerier voor de LO-KP uit overtuiging. Tevens: Vrij Nederland [1]. Op 14 september 1944 in zijn huis doodgeschoten i.v.m. zijn werk­zaamheden voor V.N[3]
Het volgende staat op oorlogsdodennijmegen.nl [4]:

Frans Reichert, gehuwd met Margaretha Wilhelmina Hienkens en vader van zes volwassen kinderen, werkte voor de verzetsgroep Vrij Nederland onder de schuilnaam VRIJN. Op 20 mei 1944 deed de politie onder leiding van Pieter Versloot en Marinus Verstappen een inval en huiszoeking bij hem, waarbij ze echter niets vonden. Op 14 september 1944 tegen middernacht volgde er weer een inval en stelde de Duitse SD-agent Kuhnert samen met de Nijmeegse agent Anton Wiebe (alweer) een onderzoek in bij Reichert thuis. Hierbij schoot Kuhnert Reichert door het hoofd, toen hij via de keuken trachtte te vluchten. Hij werd met behulp van de buren Bossmann in zijn tuin begraven.
Na de bevrijding lag hij tot najaar 1969 begraven op het kerkhof in Brakkenstein (D 9), en sindsdien op het Ereveld Vredehof te Nijmegen. [2]

  1. wikipedia NL: Vrij_Nederland, Ontstaan en bezettingsjaren
  2. Begraafplaats Vredehof te Nijmegen Erehof 47
  3. https://oorlogsgravenstichting.nl/persoon/125996/franciscus-petrus-reichert
  4. https://www.oorlogsdodennijmegen.nl/persoon/reichert/1db52283-48e4-417b-8a55-875fe93fb85f
  5. Digital Monument

  6. Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.
Reulen,
Albert
Bèr
∗ 1916-11-12
Roermond
† 1944-06-10
Overveen
Roermond - L.O. - K.P. - Ordedienst - Slager, fabrieksarbeider en betrokken bij verzetsgroepen de Ordedienst (OD), de Landelijke Organisatie voor Hulp aan Onderduikers (LO) en de KP in Roermond en later in Alkmaar. Reulen en J.P.H. Frencken verplaatsten hun werkterrein in januari 1944 naar Noord-Holland. Zie Cammaert VII.II.2. De knokploegen van Helden en Roermond, p. 767-768. Reulen werd op 22 mei 1944 gearresteerd en na internering in de gevangenis Weteringschans te Overveen in de duinen geëxecuteerd.
Mededeling van de Höhere SS und Polizeiführer ‘Nordwest’: ‘Het Polizeistandgericht heeft de volgende Nederlanders ter dood veroordeeld: Den fabrieksarbeider Albert Reulen uit Roermond en den lasser Jacobus Frenken uit Maasniel. De veroordeelden hadden als leden van een terroristengroep deelgenomen aan de gewapende overvallen op het gemeentehuis Haelen op 13 februari 1944, op het gemeentehuis in Venhuizen op 18 maart 1944 en op het gemeentehuis in Heiloo op 12 mei 1944. Daarbij werden levensmiddelenbonnen, geld, formulieren voor persoonsbewijzen en andere zaken in vrij groten getale gestolen. Bij de overval op het gemeentehuis in Venhuizen heeft een der daders den zich te weer stellenden politieagent neergeschoten. Daarmede hebben de veroordeelden zich schuldig gemaakt aan deelneming aan een geheime organisatie, aan voortgezette sabotage en aan het onbevoegd bezit van vuurwapens.’
Kruis van Verdienste.
Bronnen:
WO2 Biografieën Netwerk Oorlogsbronnen
Gevallenen Roermond – Achtergrond verhalen.
Staat vermeld op het Oorlogsmonument Roermond.
muur: rechts, regel 10-01
Rooyackers /Rooijackers,
Wim A.
∗ 1918-03-13
Heerlen
† 1944-09-05
Vught
Heerlen - vroeg verzet - K.P. - pers - politie - Wilhelmus Antonius (Wim) Rooijackers was handelscorrespondent en agent van de mijnpolitie. Hij hield zich al vroeg bezig met de hulp aan uit Duitsland gevluchte krijgsgevangenen. (Cammaert III, p. 217) en was betrokken bij een mislukte aanslag (Cammaert IV, p. 286) Ook was hij actief in de groep die in Zuid-Limburg het illegale blad Het Parool verspreidde. (Cammaert XI, p. 1050) Hij werd gearresteerd tegelijk met de vroedvrouw A.M. Bensen-Offermans, die weer vrij zou komen bij de overval op de gevangenis van Maastricht.
Maar Wim Rooijackers was een van de velen, die rond Dolle Dinsdag in Kamp Vught zijn gefusilleerd.
muur: links, regel 17-03
Sambeek, van
Cornelis
Kees van Maas en Waal
∗ 1921-11-03
Nijmegen
† 1945-04-04
Gemen
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel. - NL soldaat - L.O. - K.P. - De buitenrand van Limburg - Kees was in Nijmegen op school geweest en had daar contacten met verzetsmensen. In het rivierengebied ten westen van Nijmegen werd weliswaar plaatselijk en individueel verzet gepleegd, maar de aansluiting bij een landelijke organisatie liet nog steeds op zich wachten. Van Sambeek kreeg in januari 1944 de taak, het nieuwe district te organiseren en werd zo districtleider LO-KP van Maas en Waal.
Als zodanig nam hij aan een vergadering van de gewestelijke LO-top deel. Die was echter verraden en bijna alle deelnemers werden opgepakt en de meesten van hen kwamen in Duitse concentratiekampen om het leven. Kees kon de dans op het nippertje ontspringen. Zie de Overval van Weert, link hieronder.
Tijdens de nadering van de geallieerden werden de LO/KP, de OD en de RVV samengevoegd onder de naam Binnenlandse Strijdkrachten. Maar dat heeft nauwelijks gefunctioneerd. In september werd de gewapende delen van het verzet (dus vooral KP en RVV) de mogelijkheid geboden, toe te treden tot de Stoottroepen. Ook Kees werd er lid van, in het commando Noord-Brabant. De Stoottroepen, aanvankelijk onder bevel van het Nederlandse „Militair Gezag“, kwamen na de bevrijding van het zuiden onder het bevel van de geallieerden. Het commando Noord-Brabant stond onder Engels bevel, het commando Limburg onder dat van de US-Army. Dat betekende uiteindelijk een aanzienlijke verbetering wat betreft bewapening en overige uitrusting. In de beginperiode van het regiment kenden de leidinggevenden geen rangen. Deze mensen waren leider geworden op basis van hun competenties tijdens de bezetting.
Tijdens actie in geallieerd verband werd Kees bij een motorongeval gedood.


Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.03-16
Schaik, van
Jan H.
∗ 1922-04-10
Utrecht
† 1944-07-09
Boven-Leeuwen
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel. - L.O. - K.P. - Student - De buitenrand van Limburg - Student (Oorlogsgravenstichting.nl [5]) en machinebankwerker (Erelijst van Gevallenen [1] . Gesneuveld in de nacht van 8 op 9 juli 1944 in gevecht met landwachters bij Leeuwen [4]. In een ingezonden stuk in het Veluwsch Dagblad [2] meldden verzetskameraden dat Van Schaik en Knottenbelt om 1:15 uur voor het vaderland zijn gevallen. Zij behoorden tot de LO en KP van get district Maas en Waal. Jan is begraven op het Nationaal Ereveld in Loenen [3]. Een uitgebreider relaas over die dodelijke ontmoeting met de landwachters [7] vindt u bij Traces of War [6]. Hier een citaat:

In de nacht van 8 op 9 juli 1944 begaven als politiemensen verklede verzetsmannen uit Wamel zich naar Boven-Leeuwen om een controleur van de voedselvoorziening te overvallen. Die werd ervan verdacht dat hij meel voor eigen gebruik achteroverdrukte. Onderweg kwam de groep verzetslieden echter een patrouille van de Landwacht tegen, die meteen het vuur opende. Van Schaik, die alleen met een dolk was gewapend en Frans Knottenbelt werden dodelijk getroffen.

  1. Erelijst van Gevallenen 1940-1945 van de Staten-Generaal
  2. Jos Elemans, Jo de Leeuw, In Memoriam Jan Hendrik van Schaik, ingezonden stuk Veluwsch Dagblad, 8 maart 1945, bron site delpher.nl
  3. Nationaal Ereveld Loenen graf A 935
  4. Boven-Leeuwen Open Street Map
  5. https://oorlogsgravenstichting.nl/persoon/135249/jan-hendrik-van-schaik
  6. https://www.wo2slachtoffers.nl/bio/61474/Schaik-van-Jan-Hendrik.htm
  7. Wikipedia NL: Nederlandse Landwacht
  8. Digital Monument

  9. Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.
Schiphorst,
Tom
∗ 1923-01-01
Heerlen
† 1945-03-09
Mauthausen
Heerlen - Nijmegen - L.O. - K.P. - pers - Student - Leerling MTS, woonachtig in Nijmegen. Verzorgde onderduikers en verspreidde illegale bladen. Bovendien verborg hij een Amerikaanse piloot. Behoorde tot de LO-Maas en Waal. Op 1 augustus 1944 werd hij gearresteerd en op 9 maart 1945 is hij om het leven gekomen in het KZ Mauthausen.
muur: links, regel 18-01
Schortinghuis,
Jacobus Reinder
Bob (van de recherche)
∗ 1923-02-14
Delfzijl
† 1945-04-25
Hedel
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel. - Nijmegen - NL soldaat - K.P. - Student - De buitenrand van Limburg - Koos Schortinghuis was lid van de Nijmeegse knokplploeg [1] en kon als zodanig na de bevrijding van Nijmegen toetreden tot het Nederlandse leger. Hij is gesneuveld als lid van de Kon.Ned.Brig.Prinses Irene [2][7]. Rang: soldaat OVW (Oorlogsvrijwilliger).
Op Bevrijding van Nederland - Nijmegenaren in geallieerde dienst [3] lezen we:

1940-1945 : Koos Schortinghuis maakte deel uit van de Knokploeg Nijmegen onder leiding van Theo Dobbe. Na de bevrijding van Zuid-Nederland sloot hij zich als oorlogsvrijwilliger aan bij de Koninklijke Nederlandse Brigade Prinses Irene. Als stoottroeper sneuvelde hij in april bij Hedel (Noord-Brabant). Een brenguncarrier [4] reed op 25 april ’s avonds midden in het dorp Hedel op de Uithovensestraat op een door de Duitsers daar geplaatste mijn. Het vier ton zware rupsvoertuig sloeg over de kop. Soldaat Schortinghuis kwam er half onder terecht en was op slag dood. De andere drie inzittenden raakten gewond. Op 22 april had Montgomery een algeheel aanvalsverbod uitgevaardigd om de voedseltransporten naar de Randstad, toegestaan door Seyss-Inquart, niet in gevaar te brengen. Toch ging de strijd rond Hedel door, waar o.a. Schortinghuis het slachtoffer van werd.

Veel details over Koos vindt u in de Groninger Archieven, Systeemkaarten van verzetsbetrokkenen (OVCG). [5]

  1. Het Grote Gebod, dl.1, Kampen 1951, p. 590
  2. Prinses Irene Brigade
  3. Bevrijding van Nederland - Nijmegenaren in geallieerde dienst
  4. Wikipedia Universal Carrier (Bren Gun Carrier)
  5. 2183 Systeemkaarten van verzetsbetrokkenen (OVCG) (Groninger Archieven), → Schortinghuis, Jacobus Reinder
  6. https://oorlogsgravenstichting.nl/persoon/137458/jacobus-reinder-schortinghuis
  7. Wikipedia NL: Prinses Irene Brigade
  8. Digital Monument

  9. Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.
Spillenaar Bilgen,
Marinus
∗ 1892-10-25
Salatiga, NOI
† 1944-09-04
Vught
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel. - Nijmegen - L.O. - K.P. - pers - De buitenrand van Limburg - Apothekerszoon Marinus Spillenaar Bilgen leverde als directeur van de Papierfabriek Gelderland te Nijmegen grote partijen papier aan illegale bladen zoals Trouw [2][5] en zamelde geld in voor het NSF (Nationaal Steun Fonds [1], financierde het verzet). Tevens lid van de knokploeg. Hij studeerde werktuigbouwkunde in Delft, waar de latere prominente NSB’er Meinoud Rost van Tonningen een roeikameraad van hem was. Hij werd op 7 augustus 1944 gearresteerd i.v.m. zijn werkzaamheden voor Trouw en op 4 september 1944 in kamp Vught gefusillleerd. (Artikel Peter Bak, Dagblad Trouw van 4 mei 2020 [2])

  1. Nationaal Steun Fonds
  2. Peter Bak: Dit zijn de 196 doden van trouw. Zij die stierven voor de krant
  3. https://oorlogsgravenstichting.nl/persoon/146052/marinus-spillenaar-bilgen
  4. https://www.oorlogsdodennijmegen.nl/persoon/spillenaar%20bilgen/5dd65193-e52c-448e-a860-07941a58ff5d
  5. Wikipedia NL: Trouw (verzetsblad)
  6. Digital Monument

  7. Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.
Ummels,
Anton Hubert
∗ 1894-07-15
Amby
† 1944-08-30
Belfeld
Beesel - Reuver - L.O. - K.P. - politie - Opperwachtmeester Antonius Hubertus Ummels behoorde tot LO-Reuver, tevens KP.
Bij Cammaert lezen we (Hoofdstuk VIb p. 589): „Een vrachtrijder, die de aanhouding van Pereira door mensen van de A.K.D. van een afstand had gadegeslagen, spoedde zich naar Reuver en lichtte Verstappen en de opperwachtmeester van de marechaussee A.H. Ummels in. Beide begaven zich naar Pereira’s duikadres. In de buurt van de boerderij van de familie Janssen, Pereira’s gastgever, kwam het tot een vuurgevecht tussen de A.K.D.-man Sabbé, die buiten op wacht stond, en Verstappen. Laatstgenoemde werd dodelijk getroffen in het voorhoofd en de borst. Ummels, die iets later arriveerde, werd gearresteerd. Ummels, Pereira en het stoffelijk overschot van Verstappen werden overgebracht naar een kazerne in Blerick. … Ummels en Pereira werden op last van Ströbel van de Maastrichtse Sicherheitspolizei aan de spoorlijn tussen Belfeld en Reuver door Nitsch en Conrad doodgeschoten.
bidprentje
Meer over de zeer gewelddadige AKD-politie, zie boven de lijst van gesneuvelde verzetsstrijders in Venlo, waar zij hun bureau hadden.
muur: links, regel 03-02
Verstappen,
Bernardus Petrus Lambertus
∗ 1914-04-23
Reuver
† 1944-08-30
Belfeld
Beesel - K.P. - Ben Verstappen, 30 jaar, koopman, wonende Keulscheweg 597 te Reuver, had in het voorjaar van 1944 in Reuver een K.P. opgericht, die in verbinding stond met de overkoepelende K.P.-Noord-Limburg, geleid door H.J.H. Bouten uit Velden. Daartoe behoorden naast Verstppen Anton Hubert Ummels, J.H. Goossens, G. Janssen, M.J. Pereira, een onderduiker uit Den Haag, A.M. Roelofs en B. Hegger. Een schuilbunker aan de Patersweg in Belfeld, die geruime tijd dienst had gedaan als doorgangslocatie voor krijgsgevangenen, werd als plaats van samenkomst gebruikt. (Cammaert VIb p. 588).
Ben Verstappen werd doodgeschoten aan de Patersweg te Belfeld (Burgerlijke Stand Belfeld, akte 15/1944). Meer daarover bij Anton Hubert Ummels.
Meer in het verhaal Verzet in Valkenburg
muur: links, regel 03-03
Vries, de
Douwe
Hans
∗ 0000-00-00
† 0000-00-00
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel. - L.O. - K.P. - De buitenrand van Limburg - LO en KP. Na de bevrijding overleden mede ten gevolge van zijn verzetswerk.
Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.03-12