Het Glaspaleis Schunck, Heerlen text, no JavaScript Log in  Deze pagina in het NederlandsDiese Seite auf DeutschThis page in EnglishCette page en Français
 

Het Glaspaleis Schunck, Heerlen

schunck*
SCHUNCK’s web :
Peter Josef Schunck
in de stamboom
Het Glaspaleis in zijn biografie uit het Rijckheyt Archief
Familie reünie 16 mei 2015 - 80 jaar Glaspaleis
www :
www.archined.nl/: Een nieuw leven voor het glaspaleis
Glaspaleis in bronnen (rijckheyt.nl)
http://en.wikipedia.org/wiki/Glaspaleis
http://nl.wikipedia.org/wiki/Glaspaleis
http://de.wikipedia.org/wiki/Glaspaleis
http://www.architectuur.org/peutz01.php

Op deze pagina:
Ontstaansgeschiedenis
Het Glaspaleis wordt een monument
Voorwoord van „Glaspaleis Schunck“ door William PARS Graatsma, t.g.v. de opening van SCHUNCK∗
Peter Schunck & Frits Peutz
SCHUNCK∗
 

Ontstaansgeschiedenis


Op 31 mei 1935 werd door de firma A.Schunck een nieuw pand betrokken, het nog altijd bestaande Glaspaleis aan het marktplein (Bongerd). Dit gebouw van glas en beton van de architekt Peutz was voor die tijd zeer vooruitstrevend. Het was a.h.w. een wolkenkrabber in het klein: een dragend betonskelet met hangende glaspuien. Tussen het glas en het skelet is een ventilatiesysteem aangebracht, dat bij zonnestraling werkt op de opstuwende kracht van de verwarmde lucht. Bij lage temperaturen gaat de luchtstroom andersom en stijgt op in het centrale trappenhuis. De aanvankelijk aangebrachte ventilatoren bleken overbodig. Uitgebreide informaties vind u op de engelstalige wikipedia pagina http://en.wikipedia.org/wiki/Glaspaleis of op de minder uitgebreide nederlandstalige pagina http://nl.wikipedia.org/wiki/Glaspaleis

Decré, Nantes - art deco
Opdrachtgever Peter Josef Schunck en architect Frits Peutz bleken goed met elkaar overweg te kunnen. Ze reisden samen door Europa om ideeën op te doen. Het warenhuis Decré van Henri Sauvage in Nantes werd de grootste inspiratiebron. Peters opdracht luidde: „Ontwerp een winkelgebouw dat als een gestapeld marktplein naast de markt staat“. Omdat het zwaartepunt op kleding en stoffen lag, moest de klant overal daglicht in de buurt hebben, om de kleur van de aangeboden textiel te kunnen beoordelen (bron: mondelinge overlevering via P.J.A. Schunck). Het gevolg is een gebouw, dat het om zijn transparantie zo veelgeroemde Bauhausgebouw in Dessau in deze nog overtreft.
De Tweede Wereldoorlog bracht voor het Schunckgebouw veel ellende; drie keer werd het glaspaleis door bommen getroffen. Eind 1944 werd het pand gevorderd om als hoofdkwartier voor de Amerikaanse generaals Patton en Simpson te dienen. Enkele maanden later werd het "restcenter" voor de Franse "maquis" (verzetstroepen). Vooral de laatste bewoners zijn niet bepaald zachtzinnig met het interieur omgesprongen.. Na de oorlog gingen de zaken weer voorspoedig, zelfs zó goed, dat in 1954 een tweede zaak in Geleen werd geopend. De nadruk in deze zaak lag op dameskleding.


Het Glaspaleis wordt een monument

Top-13 belangrijkste gebouwen van de twintigste eeuw
Dertien van de duizend belangrijkste twintigste-eeuwse gebouwen van de wereld staan in Nederland. Dit blijkt uit een lijst die de Union Internationale d’Architecture heeft laten opstellen voor haar twintigste congres. Chronologisch:

  • Koopmansbeurs, Amsterdam (H.P. Berlage, 1903)
  • Woningen Eigen Haard, Zaanstraat, Amsterdam (M. de Klerk, 1920)
  • Schröderhuis, Utrecht (G.Th. Rietveld, 1924)
  • Woningen Kiefhoek, Rotterdam (J.J.P. Oud, 1930)
  • Raadhuis, Hilversum (W.M. Dudok, 1930)
  • Openluchtschool, Amsterdam (J. Duiker, 1930)
  • Van Nelle-fabrieken, Rotterdam (J.A. Brinkman en L.C. van der Vlugt, 1931)
  • Sanatorium Zonnestraal, Hilversum (J. Duiker, 1931)
  • Warenhuis Schunck, Heerlen (F.P.J. Peutz, 1936)
  • Burgerweeshuis, Amsterdam (A. van Eyck, 1960)
  • Centraal Beheer, Apeldoorn (H. Hertzberger, 1972)
  • Kunsthal, Rotterdam (R. Koolhaas, 1992)
  • Uitbreiding Kunstacademie, Maastricht (W. Arets, 1992)

Bron: Internationale architectenunie UIA.
gevonden op www.allesopeenrij.nl/article.php?zoekresultaat=Top-13 belangrijkste gebouwen van de twintigste eeuw&aid=207 oude foto glaspaleis


Het Glaspaleis wordt een monument

Voorwoord van het boek „Glaspaleis Schunck“ door William PARS Graatsma, t.g.v. de heropening van het Glaspaleis

Verontrust door nieuwe bedreigingen van het uit 1935 daterende Glaspaleis Schunck te Heerlen (in 1962 wilde Welstandstoezicht de complete dakopbouw laten slopen, terwijl elf jaar later een ingrijpende verbouwing daadwerkelijk het Glaspaleis grondig aantastte) riep Nic. Tummers, de man die zich al vele jaren inzet voor dit door de architect Frits Peutz ontworpen gebouw, eind 1993 een werkgroep in het leven bestaande uit Jo Coumans, Jan Hubert Henket, Riet Mertens, Lian Strijards en de Stichting F.P.J. Peutz - vertegenwoordigd door Wiel Arets, William Graatsma en Jan Peutz - met de intentie het Glaspaleis te behouden en te rehabiliteren.

Dankzij de bemoeienissen van Werkgroep en Stichting werd het Glaspaleis Schunck op 4 december 1995 door de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen aangewezen als beschermd monument.

verbouwing glaspaleis tot cultuurcentrum, 26-03-2001
klik voor groot formaat De Stichting F.P.J. Peutz had inmiddels op initiatief van Wiel Arets haar secretaris William PARS Graatsma opdracht gegeven de verbale en visuele documenten rond het ontstaan van het Glaspaleis op te sporen en tot een boek te bundelen, met het doel een duidelijk beeld te krijgen van het gebouw in zijn oorspronkelijke staat en omgeving.

Het voorliggende boek dat het resultaat is van dit onderzoek, kon gerealiseerd worden dankzij de financiële steun van ABP (Heerlen), Anjerfonds Limburg, Ir. Wiel Arets architect & associates (Heerlen), Coumans bureau voor planontwikkeling en projectmanagement bv (Heerlen), Chr. Dohmen-Schunck (Heerlen), Gemeente Heerlen, Provincie Limburg. A. Schunck bv (Heerlen), SNS bank Limburg, Peutz architektenbureau bv (Heerlen), C.M. Koopman en C.MJ.I. Koopman-Peutz (Roermond), W.H.V. Peutz (Tilburg-Diessen), V.M.A Peutz (Ubbergen), J.H.E. Peutz (Cloonen Hollymount Ierland), A.J.F Peutz (Einighausen), AV.I.F. Peutz (Heerlen), H.F.W. Peutz (Breda).

De Stichting F.P.J. Peutz spreekt hierbij de hoop uit dat dit boek zal bijdragen aan de waardering voor het werk van de architect Frits Peutz en aan de erkenning van het historisch belang van het Glaspaleis Schunck voor architectuur en stedebouw in het algemeen en voor die van Heerlen in het bijzonder.

Stichting F.P.J. Peutz


Uit: William PARS Graatsma, Glaspaleis Schunck, Vooraf.


Peter Schunck & Frits Peutz

Tijdens de crisis jaren die volgden - in het midden van de jaren dertig kwam de mijnbouw in een diepe depressie - en ondanks de twijfels van veel mensen was Peter Schunck in staat om een droom, die hij al lang had gekoesterd, te realiseren. In 1933 gaf hij aan de veelbelovende Heerlense architect Frits Peutz de opdracht, een „grote hoge winkel“ te ontwerpen

De mening van ex-minister Verschuur, tijdens een bezoek aan Heerlen: „Alleen een gek zou een gebouw als dat tijdens een depressie neerzetten. Het is een roekeloze onderneming.“ . Het assortiment van de firma bestond nu uit dames-, heren-en kinderkleding, gordijnen, textiel, bedden en tapijten. Schunck's motto was 'Kwaliteit wint altijd'. Zijn meest ongewone eis voor het nieuwe gebouw was dat de hele voorraad moest worden uitgestald op de plaats waar hij moest worden verkocht. Dit was volkomen normaal op de markt, maar het was een nieuwe techniek voor een winkel. Gezien het grote aanbod van goederen die verkocht het bedrijf, leidde dat ertoe dat Peutz een gebouw ontwierp, bestaande uit verschillende verkoopsvloeren boven elkaar.

Het idee werd verder uitgewerkt met een groot aantal etalages. Deze, gemaakt door de beroemde Keulse etaleur Alexander Ludwig, trokken gedurende vele jaren de aandacht van het winkelend publiek. Het feit dat Schunck al enige tijd bezig was geweest met nieuwbouw blijkt uit de opdracht die hij al in 1927 gegeven had aan de architect Henri Dassen, die actief was in het centrum van Heerlen.

De opdracht, die in feite niet werd uitgevoerd, bestond uit het produceren van ontwerpen voor een tijdelijk houten winkelgebouw tussen het Kerkplein en de Markt. Een paar jaar later was Schunck ook in contact met de Amsterdamse architect Jan Kuijt W.Z.N., die het V & D gebouw (1920) aan de Markt in Heerlen heeft ontworpen. Dit alles toont aan dat Schunck werd geen risico nemen met de nieuwe warenhuis, die hij in gedachten had. Hij vertrouwd zelf met architectonische publicaties en warenhuizen bezocht zowel in Nederland als in het buitenland. Een daarvan was Les Grands Magasins Decré in Nantes, dat hij samen met Frits Peutz bezocht. Dit glazen gebouw, geopend in 1932 en verwoest door bombardementen in 1943, bleek een bron van inspiratie voor zowel de opdrachtgever en architect te zijn. Ontworpen in art deco-stijl door Henri Sauvage (1873-1932), de architect die de Parijse winkel 'La Samaritaine' vergrootte (1926 - 1929), was dit gebouw het resultaat van een ideale samenwerking tussen een verlichte klant en zijn architect. Peter Schunck was ook open voor ideeën zijn architect, en deze openheid bracht het gebouw voort, dat bekend kwam te staan als het Glaspaleis.

Stichting F.P.J. Peutz


Uit: Glaspaleis Schunck door William PARS Graatsma (Engels / Nederlands)


schunck*

SCHUNCK∗


 Het Glaspaleis op de avond van de opening, 1 juni 1935.
 Foto Stadsarchief Heerlen, Archief Schunck

Schunck stond altijd bekend om zijn opvallende etalages. Een van de vele kleinkinderen van Peter en Christine Schunck-Cloot, Leo W.M. Schunck uit Maastricht schrijft: „Ik kan nog verhalen vertellen over de introductie van het merk “Lions Quality” waarbij de firma A.Schunck een samenwerking aanging met het voormalige Klants Dierentuin in Valkenburg, een opleidingsinstituut voor dompteurs en tevens dierentuin, op de plek waar nu “Thermae 2000” is gevestigd.
De etalages werden bevolkt met o.a. leeuwen (voorkant) en apen en papegaaien in de etalages die verbinding hadden met de zaak.
Tevens was er te gelijker tijd een samenwerking met de »De Leeuw’s Bier« in Valkenburg. In de zaak stond o.a. op de herenconfectieafdeling een tap opgesteld. Iedereen die boven een bepaald bedrag kocht kon een gratis pilsje krijgen.
Op een zondagmorgen werd mijn vader (Pierre Schunck) opgebeld door Opa Schunck (Peter) met het verzoek om samen met de kinderen naar de zaak te komen, want de aapjes en papegaaien waren ontsnapt en hadden een ravage aangericht in de winkel. Wij als kleinkinderen moesten toen als drijvers achter de beesten aanzitten, zodat de medewerkers van Klant’s dierentuin ze konden vangen. Uiteraard een hoogtepunt in mijn jeugd.
Met kerstmis was mijn oma altijd jarig. (Oma Christine Schunck-Cloot). De etaleurs van de firma A.Schunck zorgden dan altijd voor een prachtige grote kerststal, met watertjes en alles wat erbij hoorde. Deze kerststal werd opgezet in de hal van het »Penthouse« (daktuin) recht tegenover de privélift van opa en oma. Het was steeds weer een indrukwekkend geheel.
Denk ook aan de legendarische sinterklaasmiddagen, de prachtige kerstetalages enz. enz.“

Op 30 juni 2004 vond de feestelijke opening plaats van het hernieuwde Glaspaleis. Het revolutionaire gebouw van architect Frits Peutz uit 1935 pronkt weer als vanouds in hartje Heerlen. Niet meer als modehuis, zoals vroeger, maar als cultuurpaleis.
SCHUNCK* is op 1 januari 2009 ontstaan uit een bundeling van krachten van verschillende, voorheen zelfstandige culturele instellingen die gevestigd waren in het Glaspaleis: het museum voor moderne en hedendaagse kunst (stadsgalerij Heerlen), het centrum voor architectuur en stedenbouw (Vitruvianum), de openbare bibliotheek van Heerlen, de muziekschool en het Filmhuis de Spiegel op de daktuin. Hier bevindt zich ook Restaurant 5.0
Kritiek


Kritiek

A point of criticism is that little is left of the old penthouse. It had to make way for a restaurant and an arthouse cinema. Also, the multifunctionality that Peutz had in mind (he was an early crossover thinker) has been lost because the different occupants don't cooperate. This is contrary to the synergy that Peutz loved so much. A different point of criticism is that the City now brags with the recognition as one of the 1000 most important buildings of the 20th century, but that reward was given to the original 1930s building that the City had left to decay until it started being recognised as an important monument.
The penthouse bay of the Glaspaleis and the church tower in the background.

This modern and 'open' building contrasts sharply with the 13th century 'closed' Romanesque Pancratius Church next to it. The then pastor, Pierre Jochems, was quite enthusiastic about this modern building, but his successor, Theo van Galen, was less pleased with its dominance over the church. Peutz had actually decided to respect the venerable character of the church by giving this secular building its own contrasting form, sober and businesslike. It was never meant as a monument of architecture. But the passing of time has made it just that.
Zitiert aus: http://en.wikipedia.org/wiki/Glaspaleis#Criticism

top