Gesneuvelden van het verzet in Nederlands Limburg
Menu text, no JavaScript Log in  Deze pagina in het NederlandsDiese Seite auf DeutschThis page in English - ssssCette page en FrançaisEsta página em Portuguêsnaar boventerug
 

Gesneuvelden van het verzet in Nederlands Limburg

vorigebackvolgende

Heerlen


Giel Berix
,
Districtschef LO
Wikimedia


St. Josefziekenhuis Heerlen

Karel van Berckel

Chef de clinique
Wikimedia
https://www.openstreetmap.org/relation/1411782#map=10/50.8763/5.9713

Het district Heerlen van de L.O. bestond uit acht rayons:

  1. rayon Heerlen
  2. Hoensbroek
  3. Kerkrade
  4. Ubach over Worms
  5. Brunssum
  6. Geleen
  7. Klimmen
  8. Valkenburg

Bron: Dr. Fred Cammaert, Het Verborgen Front, hoofdstuk VIb $VIII: De L.O.-districten

In Heerlen zetelde de centrale van het gelijknamige district van de LO. Het St. Josefziekenhuis onder chefarts Karel van Berckel speelde een vooraanstaande rol als centrum. De eerste districtsleider was kapelaan Giel Berix. Brandweercommandant Charles Bongaerts moest er natuurlijk vaak zijn.
De stad Heerlen was een voorbeeld van goed samenwerkende verzetsgroepen. Zij stonden door de sterke verzuiling van de toenmalige samenleving in het begin onwennig tegenover elkaar, als ze elkaar überhaupt kenden. Ze kwamen uit heel verschillende hoeken:

  • De oud-militairen met meestal een conservatieve politieke inslag zoals Smit en Bongaerts, die uit nationale overwegingen verzet pleegden. Zij waren al vroeg bezig maar werden voor een groot deel ook vrij vroeg door de bezetters opgespoord.
  • De katholieken, die zich in de LO en de knokploeg organiseerden. Vanaf 1943 waren zij in de mijnstreek maar ook in heel Limburg veruit de grootste verzetsorganisatie. De voornaamste leider van de Heerlense LO was Giel Berix, kapelaan aan de Pancratiuskerk, de hoofdkerk van Heerlen.
  • De gereformeerden zoals de Heerlense dominee Pontier en Jaap Musch, die zich vooral met de redding van joden en met name van joodse kinderen bezig hielden.
  • De communisten waren in Heerlen de eersten die verzet pleegden. Zij waren een besloten groep, velen van hen waren mijnwerkers, die meer en meer ook met andere groepen zoals de LO gingen samenwerken. In verhouding tot hun ledenaantal de verzetsgroep met de meeste dodelijke slachtoffers.
  • De sociaaldemocraten hadden geen eigen verzetsgroep behalve de in Limburg vrij onbetekenende RVV. Werkten o.a. mee bij pater Beatus.

De franciscaan Gerard van Beckhoven, beter bekend als pater Beatus, was een van de grootste netwerkers. Hij is erin geslaagd, al die tegenstrijdige groepen tot samenwerking te bewegen. Hij en zijn kring van mensen uit al die groepen vormden de cement van die samenwerking.
Een belangrijke plaats voor al die activiteiten was het St. Josefziekenhuis ofwel Putgraafziekenhuis, waar de chirurg en chef de clinique Karel van Berckel en de nonnen aan het roer stonden.


Bevrijd: 1944-09-17


Heerlen was en is het centrum van de oostelijke mijnstreek. Tijdens de oorlog waren de mijnen nog volop in bedrijf en zij waren voor de stroomvoorziening, maar ook voor de spoorwegen en dus voor de Duitsers van groot belang. Als gevolg daarvan konden veel jonge mannen, die niet naar Duitsland wilden om te werken, op legale wijze hier blijven. Maar er werkten ook veel onderduikers in de mijnen, met valse papieren, omdat daar niet zo precies op gelet werd.
Zie ook April-Mei-stakingen in 1943.
Bezoek eens het Joods Monument, Akerstraat, 6411GV, Heerlen. Oorspronkelijk was de gedenkplaat bevestigd aan de binnenzijde van het balkon boven de ingang van de synagoge aan de Stationsstraat. Na verkoop van de synagoge aan apotheek Ritsen, werd de plaquette overgebracht naar de Joodse begraafplaats.

Heerlen – 29 pers.   ⇒Alle Limburgse gesneuvelden
Beckhoven, van
Gerardus
Pater Beatus
∗ 1899-09-21
Amsterdam
† 1945-03-20
Bergen-Belsen
Heerlen - L.O. - geestelijke - Pater Beatus OFM, kapelaan te Heerlen aan de Laanderstraat, vluchtelingenhelper met een uitgebreid netwerk. Hij was in feite de spil van het Heerlens verzet, die met iedereen contact had en zodoende de samenwerking tussen de meest uiteenlopende mensen mogelijk maakte. Klik op „Heerlen“ hierboven …
Meer in het verhaal Verzet in Valkenburg
muur: links, regel 15-02
Beers, van
Adrianus Hubertus
∗ 1895-09-24
Wamel
† 1942-08-31
KZ Groß-Rosen
Heerlen - CPN - vroeg verzet - Steigerbouwer, hielp bij het over de grens smokkelen van vluchtelingen. Gearresteerd op 24 juni 1941.
Hij kwam uiteindelijk aan in het Nacht und Nebel [1] kamp Groß-Rosen [2], waar Albert Speer [3], de architect van Hitler, graniet liet winnen, dat nodig was voor de bouw van de nieuwe hoofdstad< …
muur: midden, regel 05-02
Berckel, van
Karel C.
∗ 1892-08-19
Delft
† 1944-09-05
Kamp Vught
Heerlen - L.O. - K.P. - pers - Chirurg en chef de clinique aan het St.Jozef-ziekenhuis in de Putgraaf. Maakte het mede mogelijk, dat hier een belangrijk verzetscentrum ontstond, het begin van de LO van het district Heerlen, van waar ook de verbinding met Valkenburg werd gelegd. Zoals bijna alle mensen van de Limburgse L.O. was …
Meer in het verhaal Verzet in Valkenburg
Karel C. van Berckel op de lijst van personen die tijdens de bezetting belangrijk waren voor Valkenburg.
muur: links, regel 15-03
Berix,
Jan Willem
Giel
∗ 1907-04-12
Meers
† 1945-03-13
Bergen-Belsen
Heerlen - L.O. - geestelijke - onderduiker - Tijdens eerste dagen van september 1943 richtte hij met anderen het L.O.-district Heerlen op. Werd districtsleider nadat rector Prompers zich om gezondheidsredenen had teruggetrokken. Zie ook de &n …
Meer in het verhaal Verzet in Valkenburg
Jan Willem Berix op de lijst van personen die tijdens de bezetting belangrijk waren voor Valkenburg.
muur: links, regel 15-04
Bongaerts,
Charles M.H.J.
∗ 1909-08-07
Venlo
† 1944-11-23
KZ Ladelund, KZ Neuengamme
Heerlen - vroeg verzet - pers - Ordedienst - Netw. Bongaerts - politie - Getrouwd met Trees (Theresa) Dahmen. Charles Bongaerts vocht in 1940 tijdens de vijfdaagse slag om Nederland als eerste luitenant der reserve aan de zwaar bevochten "Grebbenberglinie", die standhield tot de capitulatie. Na zijn demobilisatie werd hij eerst inspecteur van politie, later …
muur: links, regel 16-01
Cornips,
Constant Jozef Ernest
Constant
∗ 1895-09-19
Berg en Terblijt,
† 1944-09-05
Kamp Vught
Heerlen - Berg en Terblijt - L.O. - „Meer gecompliceerde kledingbehoefte werd met mij geregeld door de directeur van het gemeentelijk armenbestuur, de heer Cornips. Deze was uit hoofde van zijn functie hiervoor zeer competent. Het betrof vooral costuums, japonnen, mantels etc. voor in hun geheel onderduikende gezinnen (vooral Joden) …
Meer in het verhaal Verzet in Valkenburg
Constant Jozef Ernest Cornips op de lijst van personen die tijdens de bezetting belangrijk waren voor Valkenburg.
muur: links, regel 17-01
Dorst,
Mans
∗ 1905-12-10
Onstwedde
† 1942-11-12
Neuengamme
Heerlen - CPN - vroeg verzet - pers - Fabrieksarbeider, verbindingsman van De Waarheid. Gearresteerd op 13-01-1942.
muur: midden, regel 06-01
Erkens,
Pieter Mathijs
Math.
∗ 1892-07-29
Schinnen
† 1944-11-19
Neuengamme
Heerlen - L.O. - Math Erkens was sinds 30 januari 1934 directeur van N.V. Beckers-Koten’s Steenfabriek te Heerlen. In de oorlogsjaren 1940-1945 heeft de fabriek niet geproduceerd. [1]
Hij werd gearresteerd op 15-06-1944.
Weet u meer? Schrijf ons!
Vanuit Sachsenhausen kwam hij op 16 oktober 1944 aan in
muur: links, regel 16-02
Förster,
Maria Anna Clara
Mies
∗ 1915-11-16
Helmond
† 1945-03-18
Heerlen
- Heerlen - L.O. - - Verpleegster, assistente van de keuringsarts van het gemeentelijk arbeidsbureau in Heerlen. „Zij behoedde talrijke goedgekeurde personen voor uitzending naar Duitsland door op grote schaal medische attesten te veranderen en zelf afkeuringsbewijzen te ondertekenen.“ [1]
Ze vervalste „de&n …

Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.04-11
Gerards,
Wilhelm
∗ 1907-11-04
Bottrop (D)
† 1942-07-24
Heerlen
Heerlen - CPN - pers - Bouwvakker. Op 17 augustus 1942 hield de SiPo Gerards in Heerlerheide bij het verspreiden van het illegale blad De Vonk opnieuw aan, hij werd neergeschoten bij vluchtpoging, overleed in het ziekenhuis. Volgens de …
muur: midden, regel 07-01
Janssen,
Sjef
∗ 1923-01-13
Heerlen
† 1943-03-29
Hamburg-Neuengamme
Heerlen - Dutch-Paris - vroeg verzet - Groep Smit - Joseph Jean Elise Janssen was mijnbeamte, lid van de groep Smits en de internationale verzetsgroep en ontsnappingsroute Dutch-Paris, net als zijn oom Joseph Lejeune en Jean Caubo
muur: links, regel 15-05
Konieczny /Koniecny,
Edmund (Ed)
∗ 1912-10-02
Lünen (D)
† 1944-09-08
Berg en Terblijt
Heerlen - L.O. - duikhoofd - Edmund Konieczny woonde in Heerlen en was tolk/beëdigd vertaler. Zijn ouders waren in Polen geboren. Lid verzet behorend tot LO-Heerlen.
„Koniecny, die sedert eind 1942 het beroep van tolk-vertaler uitoefende, zette zich vooral in voor Poolse onderduikers. Daarnaast verzamelde hij met  …
muur: links, regel 16-03
Kuypers /Kuijpers-?,
Johan
∗ 1924-07-08
Heerlen
† 1945-01-26
Heerlen - CPN - De oorlogsgravenstichting schrijft: „Johannes Wilhelmus Kuijpers was kellner / Lid verzet“. In Cammaert X, Bijlage VIII, Arrestatie communisten en radicale socialisten 1940-1945 lezen wij: „Gearresteerd op 1 maart 1941 in Nieuwenhagen.“ Is dit dezelde persoon?
Weet u meer? Schrijf ons!
muur: links, regel 17-02
Lubben,
Johan Herman
∗ 1893-10-24
Enschede
† 1944-12-07
Bergen-Belsen
Heerlen - CPN - pers - Mijnwerker. Laatste woonplaats: Heerlerheide.
Alle volgende informatie is te vinden op scans die door een familielid bij  …
muur: midden, regel 07-02
Musch,
Jaap
∗ 1913-03-08
Amsterdam
† 1944-09-07
Ommen
Heerlen - Brunssum - NV - onderduiker - Jaap en Gerard Musch deden hun verzetswerk op de basis van hun christelijke overtuiging. „De Amsterdamse broers Jaap en Gerard Musch startten met de hulpverlening omstreeks juli 1942 toen de eerste joden op transport werden gesteld. … In de zomer van 1942 verhuisde J. Musch naar Zuid-Limburg om< …

Deze persoon staat (nog?) niet op de muren van de kapel.04-22
Ramakers,
V.L.Servaas
∗ 1906-04-23
Schinnen
† 1945-03-09
Bergen-Belsen
Heerlen - L.O. - geestelijke - Kapelaan te Heerlerheide. Aanhouding op 18 augustus 1945 door de Landwacht. Zie Cammaert VIb, p. 665 en „Vier dont ut zelf – 150 jaar geschiedenis van een parochie“. De …
muur: links, regel 16-04
Rinzema /Rensema,
Sjoerd
∗ 1909-02-28
Drachten
† 1945-06-01
Maastricht
Heerlen - CPN - pers - Bakker. Volgens oorlogsgravenstichting.nl/ en verzetsmuseum.org heette hij Rinzema, maar volgens de kaartenbak van de CPN Rensema. Omdat dezelfde overlijdensdatum wordt aangegeven, …
muur: midden, regel 08-01
Rooyackers /Rooijackers,
Wim A.
∗ 1918-03-13
Heerlen
† 1944-09-05
Vught
Heerlen - vroeg verzet - K.P. - pers - politie - Wilhelmus Antonius (Wim) Rooijackers was handelscorrespondent en agent van de mijnpolitie. Hij hield zich al vroeg bezig met de hulp aan uit Duitsland gevluchte krijgsgevangenen. (Cammaert III, p. 217) en was betrokken bij een mislukte aanslag (Cammaert IV, p. 286) Ook was hij actief in de …
muur: links, regel 17-03
Savelsberg,
Reinier
Harry
∗ 1895-04-27
Schaesberg
† 1943-05-02
Wellerlooi (Bergen [L])
Heerlen - april-mei-staking - Reinier Savelsberg was electromonteur op de staatsmijn Oranje-Nassau III en betrokken bij de April-Meistaking van 1943. In de nacht van 1 op 2 mei 1943 met Servaas Toussaint en Meindert  …
muur: links, regel 17-04
Schiphorst,
Tom
∗ 1923-01-01
Heerlen
† 1945-03-09
Mauthausen
Heerlen - Nijmegen - L.O. - K.P. - pers - Student - Leerling MTS, woonachtig in Nijmegen. Verzorgde onderduikers en verspreidde illegale bladen. Bovendien verborg hij een Amerikaanse piloot. Behoorde tot de LO-Maas en Waal. Op 1 augustus 1944 werd hij gearresteerd en op 9 maart 1945 is hij om het leven gekomen in het KZ Mauthausen.
muur: links, regel 18-01
Schutte,
Jacob
∗ 1920-12-01
Heerlen
† 1944-12-31
Neuengamme
Heerlen - Mijnwerker
Weet u meer? Schrijf ons!
muur: links, regel 18-02
Sikkes,
Hendrik
∗ 1894-11-24
Gaasterland
† 1945-05-31
Bergen-Belsen
Heerlen - L.O. - Mijnwerker en jodenhelper, geboren op 24 november 1894 in Mirns en Bakhuizen (Gaasterland). Op 17 mei 1924 in Gaasterland getrouwd met Marijke Teernstra. Ondanks de betrekkelijke armoede hebben zij op 7 mei 1944 de negentienjarige onderduikster en verzetsvrouw Martha de Lieme in huis genomen. De& …
muur: links, regel 18-03
Sluymers,
Leendert L.
∗ 1922-01-03
Heerlen
† 1945-03-03
Hamburg-Neuengamme
Heerlen - onderduiker - Reden voor zijn arrestatie op 25-07-1944: het ontduiken de Arbeitseinsatz (gedwongen tewerkstelling, meestal in de Duitse industrie).
In de bewaard gebleven dodenboeken van  … …
muur: links, regel 19-01
Smit,
Sjef
∗ 1916-09-09
Roermond
† 1942-09-17
Amsterdam
Heerlen - vroeg verzet - Groep Smit - politie - Jef Smit was voor de oorlog beroepsmilitair, koos na de demobilisatie in juli 1940 voor een dienstverband bij de marechaussee in Heerlen. Lang hield hij het er niet vol. Het was hem een doorn in het oog dat het openbaar optreden van N.S.B.-ers en andere pro-Duitse elementen ongestraft bleef. Toen …
muur: links, regel 19-02
Spreksel,
Charles
∗ 1916-07-03
Heerlen
† 1945-01-07
KZ Schömberg, KZ Natzweiler
Heerlen - vroeg verzet - pers - Groep Smit - Oud-militair en etaleur. Verspreidde in het begin illegale bladen en stencils, die door kapelaan E. Hennekens uit Valkenburg werden geleverd. Zij kregen in toenemende mate steun van jongeren, voornamelijk familieleden en goede& …
muur: links, regel 19-03
Tempelaars,
Meindert
∗ 1904-06-06
Den Haag
† 1943-05-02
Wellerlooi (Bergen [L])
Heerlen - april-mei-staking - Meijnardus Jacobus Tempelaars was houwer op de staatsmijn Oranje-Nassau III. Gearresteerd i.v.m. de mijnstaking en in de nacht van 1 op 2 mei 1943 met Renier Savelsberg en Servaas Toussaint
muur: links, regel 18-04
Tobben,
Harrie /Harry
∗ 1917-08-24
Heerlen
† 1945-03-15
Hameln (D
Heerlen - vroeg verzet - pers - Ordedienst - Netw. Bongaerts - politie - carillon - Oud-militair en na zijn demobilisatie door de Duitsers in 1940 lid van de mijnpolitie. Was o.a. betrokken bij sabotage in de Oranje-Nassaumijn I (O.N. I) te Heerlen, wat door de SiPo werd achterhaald. In juni 1942 dook hij onder in Baexem op …
muur: links, regel 19-05
Vinerius /Vienerius,
Engelbert Joseph
∗ 1893-05-10
Rheine
† 1942-11-17
Neuengamme
Heerlen - CPN - pers - Mijnwerker, verspreider van De Vonk en De Waarheid, gearresteerd in augustus 1942. Gestorven in het hoofdkamp KZ Neuengamme
Weet u meer? Schrijf ons!
muur: midden, regel 08-02
Vlemmings,
Lambert
∗ 1918-11-10
Breda
† 1945-02-23
Dachau
Heerlen - vroeg verzet - pers - Groep Smit - Lambertus Arnoldus Vlemmings was oud-militair en na zijn demobilisatie door de Duitsers in 1940 besteller bij Van Gend & Loos. Verspreidde in het begin illegale bladen en stencils, die door kapelaan Hennekens uit Valkenburg werden geleverd. …
muur: links, regel 19-04